Μετάβαση στο περιεχόμενο
Advertisements

*για την ιστορία των εβραίων της δανίας

της Νίκης Κωνσταντίνου-Σγουρού

[ιστορίες για ανθρώπους που τα προλαβαίνουν όλα] #49

Ο Κρίστιαν ο Δέκατος είχε την ατυχία είναι βασιλιάς της Δανίας κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Και λέω ατυχία, γιατί ήταν μια κακή περίοδος για τους βασιλιάδες. Η γυναίκα του, η Αλεξανδινή, είχε την ακόμα μεγαλύτερη ατυχία να είναι και γερμανίδα εκτός από βασίλισσα. Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου και της γερμανικής κατοχής δεν είπε ούτε μία λέξη.

Ο Κρίστιαν δεν ήταν ιδιαίτερα συμπαθής. Είχε αποτύχει να συνομιλήσει με το λαό του και είχε προκαλέσει κρίσεις, καθώς δεν μπορούσε να συμβιβαστεί με την ιδέα της δημοκρατίας. Ήταν άλλωστε βασιλιάς -παλαιάς κοπής και αρχών. Αυτό που τον καθιστά, όμως, συμπαθή είναι ένα περιστατικό προς το τέλος της ζωής και της βασιλείας του. Μια κίνηση ευαισθησίας που δεν θα περίμενε κανείς να ανήκει σε έναν βασιλιά του καιρού του.

Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής της Δανίας ο ίδιος αρνήθηκε να εγκαταλείψει τη χώρα του, όπως έκαναν οι περισσότεροι μονάρχες. Έμεινε στην Κοπεγχάγη κάνοντας κάθε μέρα βόλτες στην πόλη. Ήθελε όλοι οι Δανοί να τον βλέπουν, να θυμούνται το κοινό τους παρελθόν και να ελπίζουν για το μέλλον.

Όταν ήρθε η διαταγή πως οι Εβραίοι της Ευρώπης θα πρέπει να φορούν στο πέτο τους το άστρο του Δαυίδ, εκείνος αρνήθηκε να τη δεχτεί. Δήλωσε στον γερμανό αξιωματούχο πως κάτι τέτοιο είναι τελείως παράλογο: οι Εβραίοι είναι Δανοί, όπως όλοι μας και δεν τους ξεχωρίζω.

Μια διαδεδομένη λαϊκή αφήγηση λέει, μάλιστα, πως όταν πια δεν μπορούσε να κάνει τίποτα για να το αποτρέψει, στις καθιερωμένες του βόλτες στην πόλη, φόρεσε και ο ίδιος το κίτρινο άστρο, κλείνοντας το μάτι στους εβραίους συμπολίτες του. Καθησυχάζοντάς τους, γιατί ήταν ο δικός τους βασιλιάς.

Και πράγματι ήταν. Σε συνεργασία με τους δανούς αντιστασιακούς οργάνωσε το σχέδιο της φυγάδευσης των Εβραίων στη γειτονική και ουδέτερη Σουηδία. Όταν ήρθε η εντολή για τη μεταφορά των δανών Εβραίων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, χρησιμοποίησε μια σειρά από δικαιολογίες για να κερδίσει χρόνο. Απεσταλμένοι καλλιέργησαν κλίμα υποδοχής στη Σουηδία προβάλλοντας την εντολή και τη θέληση του βασιλιά τους και πίεσαν ώστε να εκδοθούν σουηδικά διαβατήρια για τους υπό διωγμό Εβραίους. Αυτά τα διαβατήρια θα τους έσωζαν από τα στρατόπεδα εργασίας, τη βία, τα κρεματόρια και τον θάνατο. Η τύχη τους θα ήταν διαφορετική. Παρά τον προσωπικό κίνδυνο κανείς δεν τα παράτησε. Την ίδια ώρα στις παραθαλάσσιες πόλεις, οικισμούς και δάση κρύβονταν οι άνθρωποι χωρίς καθόλου να γνωρίζουν τι επρόκειτο να συμβεί και οι ψαράδες χαίρονταν, γιατί επιτέλους θα μπορούσαν να ζητήσουν υψηλές αμοιβές για τη μεταφορά. Γιατί πάντα υπάρχουν και τέτοια. Οι Εβραίοι της Δανίας, όπως και ολόκληρης της Ευρώπης, προέρχονταν από όλα τα κοινωνικά στρώματα, οπότε δεν ήταν καθόλου αυτονόητο πως θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν τη μεταφορά τους. Το κόστος και τον συντονισμό ανέλαβε η Αντίσταση σε συνθήκες απόλυτης μυστικότητας, συγκεντρώνοντας χρήματα από πλούσιους Δανούς που ήθελαν να βοηθήσουν. Ήταν πολλοί αυτοί που ήθελαν να βοηθήσουν και πήραν την υπόθεση πολύ προσωπικά.

Οι Εβραίοι της Δανίας πέρασαν στις απέναντι σουηδικές όχθες με ψαρόβαρκες ή αυτοκίνητα κρυμμένα μέσα στα φέρι μποτ. Διέσχισαν τη θάλασσα που αργότερα θα ενώσει μια γέφυρα: μια θάλασσα ανάμεσα σε δύο χώρες που χτίζουν γέφυρες και συνδέσμους. Τόσο απλά.

Το 99% των Εβραίων της Δανίας επέζησε του Ολοκαυτώματος. Ο Κρίστιαν και η Αλεξανδρινή είναι θαμμένοι στον καθεδρικό ναό του Ροσκίλντε. Εκεί είδα τους λιτούς τάφους τους και έμαθα την ιστορία τους. Συχνά τους επισκέπτονται Ισραηλίτες που στέκονται αθόρυβα μπροστά στα μάρμαρα και δακρύζουν.

 

konstantinou sgourou
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s