Αχίλλειος πένα Speak.Easy

όλοι καλάχαχα!

[ή για την Τραγωδία των Κοινών]

S03E13

Του Αχιλλέα Μζ.

Η άνοιξη θα έπρεπε να συνοδεύεται από αστείρευτη έμπνευση. Γενικά μπορεί και να συνοδεύεται, απλώς ίσως κάποιοι να πήραν περισσότερη και δεν έφτασε για εμάς. Τουλάχιστον, όχι αυτήν την άνοιξη. Μπορεί οι καλοκαιρινοί μήνες που θα έρθουν να με αποζημιώσουν και το μυαλό μου να κοντεύει να σπάσει από τις ιδέες και την ενέργεια.

(ακολουθεί life update) Μέχρι τότε ξοδεύω τον χρόνο μου σε ένα σχολείο και μία σχολή. Στο σχολείο διδάσκω και στην σχολή διδάσκομαι. Παράλληλα εκπονώ και την πτυχιακή μου εργασία. Λέξεις όπως «ηδονή», «ωφέλεια» και εικόνες ή κείμενα όπως αυτά του Oscar Wilde, περνάν μπροστά από τα μάτια μου πιο συχνά από όσο θα έπρεπε. Τόσο που μερικές φορές με κουράζουν.

Πολλοί θα αναρωτηθούν πώς συνδυάζεται η έννοια της ωφέλειας και ο Wilde. Άλλοι – οι φίλοι μου ας πούμε – θα εύχονται να μην ξεκινήσω πάλι να μιλώ για εργασίες και φιλοσοφίες και άλλα τέτοια. Και όντως, αυτά σκέφτομαι πως θα τα πούμε μάλλον κάποια άλλη στιγμή. Το ζήτημα που θα θέσω επί του παρόντος σχετίζεται με τον λίγο χρόνο που μου έχει απομείνει. Δεν θέλω να μένω τελείως έξω από τα πράγματα, όμως το αρκετά βαρύ μου πρόγραμμα δεν μου επιτρέπει να είμαι και τελείως μέσα σε αυτά. Μερικά κείμενα την ημέρα θα τα διαβάσω, κάποιες ειδήσεις σίγουρα θα τις τσεκάρω, το ίνστα μου θα το ενημερώσω και σίγουρα δύο ή τρία βιντεάκια στο γιούτιουμπ θα τα δω, λίγο πριν κοιμηθώ.

Κατά το χθεσινό night routine μου λοιπόν, έπεσα πάνω σε αυτό το βίντεο, όπου σε ένα σημείο του αναφέρεται στην «Τραγωδία των κοινών». Σε μία τελείως ανέμπνευστη για μένα περίοδο η ιδέα του να μιλήσω μέσα από αυτό μου το κείμενο για αυτήν φαντάζει ουάου, γιατί ναι, βρήκα ξαφνικά ένα ερέθισμα για να κινητοποιήσει την σκέψη μου και να κάτι ωραίο να σας πω.

Στην εκπνοή της δεκαετίας του ’60 ο Γκάρετ Χάρντι στο ομώνυμο κείμενο του, αναφέρεται στην ατμόσφαιρα, τους ωκεανούς και την αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού. Μεταξύ αυτών αναδεικνύεται το πρόβλημα της ατομικής συμπεριφοράς απέναντι σε συλλογικά αγαθά. Η τραγωδία των Κοινών είναι (στο περίπου) μια αναλογία για την σύγκρουση των ιδιωτικών συμφερόντων και του κοινού καλού στην διεκδίκηση πόρων. Γίνεται λόγος για εκμετάλλευση καταστάσεων που μπορεί ατομικά να μας αποφέρουν πλεονεκτήματα, αλλά επιφέρουν και κοινά μειονεκτήματα. Το άτομο ισχυρίζεται ο Χάρντι, επικεντρώνεται μόνο στα προσωπικά αβαντάζ. Καμία σημασία για το ότι η ίδια ακριβώς κατάσταση μπορεί να είναι καταστροφική για όλους τους άλλους.

Σε μια πιο ψυχολογική ανάλυση – αν και η Τραγωδία έχει μάλλον να κάνει με κάποια μορφή υλικής χρησιμοποίησης – βλέπετε πως οι άνθρωποι ενίστανται όταν έρθουν αντιμέτωποι με άσχημες συμπεριφορές, γιατί το κακό όταν είσαι αποδέκτης αυτού είναι ανυπόφορο. Από την άλλη το να είσαι αποδέκτης πλεονεκτημάτων, σε κάνει να βυθίζεσαι στην ηρεμία σου. Δεν κοιτάς πέρα από την σκιά σου και δεν ασχολείσαι με τίποτα, γιατί, ειλικρινά, δεν υπάρχει λόγος να κουνηθείς από κάπου, αν εκεί είναι καλά. Το καλό δεν το αλλάζεις. Ακόμη και αν μένοντας σε εκείνο το απλό καλό μπορεί να χάνεις το ακόμη καλύτερο.

Πίσω στην πτυχιακή μου, κάποια μέρα διάβαζα – τελικά δεν το γλιτώσατε το φιλοσοφικό παραλήρημα – πως δύο μεγάλοι φιλόσοφοι του 19ου αιώνα (οι Μπένθαμ και Μιλλ) ανέπτυξαν την θεωρία του «ωφελιμισμού» διαπιστώνοντας πως οι άνθρωποι πράττουμε (ή πρέπει να πράττουμε) έτσι ώστε να προσεγγίζουμε περισσότερο την ευχαρίστηση και να αποφεύγουμε τον πόνο. Προσοχή, όχι μόνο για εμάς, αλλά για το μεγαλύτερο δυνατό μέρος της κοινωνίας.

Κοιτάξτε πόσο έντονες είναι οι διαφορές σε δύο θεωρίες που σε διαφορετικό πεδίο εφαρμογής, θίγουν πάνω κάτω το ίδιο θέμα. Από την μία ο άνθρωπος ως ον εγωιστικό, που αναζητεί την ευμάρεια και την καλοπέραση και από την άλλη ως ον σκεπτόμενο που υπολογίζει κάθε πράξη πριν την πράξει, ώστε αφού την πράξει να ικανοποιήσει όσο το δυνατόν περισσότερους.

Μπερδευτήκατε; Ας το πάμε από την αρχή: όλα είναι θέμα εμπειριών. Ακόμη και η άποψη που θα σχηματίσεις για το ανθρώπινο είδος, έχει να κάνει με τους ανθρώπους που συναναστρέφεσαι. Αν πιστεύεις πως οι άνθρωποι θέλουν το κακό σου, ή αλλιώς αδιαφορούν για το καλό σου, πιθανότατα συναναστράφηκες με λάθος ανθρώπους στην ζωή σου οι οποίοι όντως δεν νοιάζονταν. Και επειδή είμαστε καλοί στις γενικεύσεις, πίστεψες πως κάτι αντίστοιχο συμβαίνει σε ολόκληρο το ανθρώπινο είδος. Εντάξει, οι δύο φιλόσοφοι ίσως να το είδαν πολύ ουτοπικά. Φαντάσου απλώς πως θα ήταν τα πράγματα, αν όντως ξεκινούσαμε να πράττουμε θέλοντας να μην πληγωθεί κανείς. Απλώς να το θέλαμε, έτσι; Γιατί, ας μην έχουμε ψευδαισθήσεις: ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΚΑΛΑ. Τουλάχιστον, όχι ταυτόχρονα!

(φαντάσου να είχα έμπνευση)

mz.1

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s