Αργώ λίγο, αλλά έρχομαι Speak.Easy

*κύριε έντβαρντ;

της Νίκης Κωνσταντίνου-Σγουρού

[ιστορίες για ανθρώπους που τα προλαβαίνουν όλα] #57

Τις προηγούμενες μέρες ταξίδευα: ταξίδευα και γνώριζα πόλεις, ανθρώπους, μουσεία, διαδρομές. Γνώρισα και λίγο καλύτερα τον Έντβαρντ Μουνκ στο Όσλο.

Αρχικά, είδα μια σειρά από έργα του στο μουσείο Μουνκ. Ένα μουσείο όχι ιδιαίτερα μεγάλο και πλούσιο, που ακόμα και ο φύλακας μου είπε συγκαταβατικά πως αν ήθελα να δω περισσότερα πράγματα, καλύτερα να πάω στην εθνική πινακοθήκη. Παρόλα αυτά τα χρώματα και τα πρόσωπα με τύλιξαν. Η αύρα τους αποφάσισε να με συνοδέψει για τις επόμενες μέρες. Οι έντονες αντιθέσεις, εκείνο το κορίτσι που κάθεται στο κρεβάτι του και δίπλα του απλώνεται μια τεράστια σκιά, ο χρόνος που θα την αλλάξει, ο φόβος, οι εναλλακτικές. Οι εκδοχές του ίδιου πίνακα και πως ο ζωγράφος στέκεται με τη ζωή να στραγγίζει από μέσα του πίσω από το μοντέλο του, τη γυναίκα με τα ακατάστατα μαλλιά που σχεδόν σκίζει τον καμβά για να βγει και να περπατήσει.

Δεν είδα την «Κραυγή», ούτε την αυθεντική «Μαντόνα». Και επειδή οι περισσότεροι από εμάς όταν σκεφτόμαστε το Μουνκ, σκεφτόμαστε αυτή την κραυγή, πήγα στην εθνική πινακοθήκη, που εκτός από πάρα πολλά και ωραία έργα, είχε και πάρα πολύ κόσμο. Ίσως επειδή έξω έβρεχε πολύ. Ήταν η πρώτη μέρα μετά από πολύ καιρό που αισθανόμουν πως επέστρεψα στα αλήθεια στην Σκανδιναβία. Ήμουν έτοιμη και ανυπόμονη.

Είναι άδικο που στο κείμενο αυτό προσπερνάω τις άλλες αίθουσες του μουσείου και μοιάζει να αγνοώ τα υπόλοιπα έργα, απλά για να μιλήσω για τον Μουνκ και να βρεθώ μπροστά στην αυθεντική «Κραυγή». Ένα έργο πάρα πολύ διάσημο που έχει γίνει κάρτες, αφίσες, μπλουζάκια, κόμιξ και σύμβολο. Κάθισα στην αίθουσα αρκετή ώρα. Πέρασαν μπροστά μου γκρουπ με τουρίστες που το έβγαλαν βιαστικά φωτογραφίες, άλλοι που πόζαραν «κραυγάζοντας» μπροστά του -τόσο αταίριαστοι με τα χρωματιστά τους ρούχα και τα ζωντανά τους πρόσωπα. Τέλος, κατάφερα και έμεινα για μερικά λεπτά ολομόναχη στην αίθουσα. Είχε ησυχία. Από τους πίνακες σαν να παραγόταν ένας ήπιος θόρυβος, σαν ρυθμός περισσότερο. Κοίταξα τα χρώματα και πώς έδεναν μεταξύ τους, την αλληλουχία των εικόνων και μετά πάλι την κραυγή.

Με εντυπωσιάζει η απλότητα, το μέγεθος (είναι ένας πίνακας μικρός), η σειρά των χρωμάτων και τα άσπρα κενά, οι πινελιές είναι απρόσεχτες και ανάγλυφες. Στον θερμό ουρανό παρεμβάλλονται γαλαζοπράσινες πινελιές για να ενωθούν με την ψυχρότητα του μπλε που πλαισιώνει τον άνθρωπο -τον άνθρωπο που γίνεται κραυγή. Το σώμα του εξαϋλώνεται σαν ήχος. Εντυπωσιάζομαι από την υποσυνείδητη τάση μας προς τον μοντερνισμό: εννοώ τη φήμη που κερδίζουν αυτά τα έργα που καθόλου «σωστά και όμορφα» δεν είναι. Η «Κραυγή» πρόκειται για ένα πρωτοποριακό έργο, απλό, γρήγορο, σκληρό, που έχει γίνει απολύτως διάσημο και πασίγνωστο. Αναγνωρίσιμο και οικείο σε έναν κόσμο που δεν ξέρει τι θέλει και τι αγαπάει.

Σκέφτομαι πάλι και τα άλλα έργα του Μουνκ. Εκείνη τη μυρωδιά του θανάτου και της αρρώστιας, το φιλί των βρικολάκων, πρόσωπα που κάτι τους λείπει. Άλλοτε μάτια και άλλοτε στόμα. Αλλά πρόσωπα και γραμμές πάντα αφοπλιστικά εκφραστικά. Χρώματα προσεχτικά επιλεγμένα, το κορίτσι που κλαίει μαζεμένο μέσα στα μαλλιά του, την πράσινη λάμψη γύρω από το κουρασμένο σώμα της. Αυτή η αίσθηση του ανολοκλήρωτου: έργα που θα μπορούσε κανείς να πει πως γίνεται «να δουλευτούν κι άλλο», αλλά και πως καθόλου δεν τους χρειάζεται. Σχέδια και σχήματα, λευκά σημεία.

Είναι τελειωμένος ο πίνακας, κύριε Έντβαρντ;

Πετυχαίνεται έτσι η απεικόνιση της απόγνωσης; Πρόκειται μήπως για μια αυτοαναφορική έκφραση του ανολοκλήρωτου; Της αναζήτησης της χαράς και της ολοκλήρωσης μέσα από έργα «που δεν τελείωσαν ποτέ»…

 

konstantinou sgourou

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s